Wetenschappelijk onderzoek

We weten dat vroegtijdige onderkenning en interventie het beloop en het herstel van psychische aandoeningen verbeteren. Binnen de onderzoekslijn kijken we naar het ontstaan en de diagnostiek van psychische aandoeningen in de adolescentie en jong volwassenheid. Daarbij is onder andere aandacht voor persoonlijkheidstrekken, ingrijpende levensgebeurtenissen, hechtingsstijl, het levensverhaal, de mate waarin jongeren toekomen aan leeftijdsadequate ontwikkelingstaken en de ervaren kwaliteit van leven.

We kijken ook naar de invloed van de omgeving zoals de relatie met ouders en leeftijdgenoten en de invloed van de wijk waarin jongeren wonen. In de onderzoekslijn brengen we psychische aandoeningen op een dimensionele, ontwikkelingsgerichte en vooral persoonlijke, niet-stigmatiserende manier in kaart. Er is aandacht voor zowel kwetsbaarheden als veerkracht en vermogen tot verandering en herstel.

De onderzoekslijn richt zich op de thema’s:

• Het ontstaan en ontwikkeling van persoonlijkheidsproblemen, de diagnostiek ervan, de behandeling en het herstel;
• Vroegtijdige onderkenning van risicofactoren en sterke kanten in relatie tot psychische klachten bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen;
• Herkennen en behandelen van transdiagnostische factoren die kwetsbaar maken voor het ontstaan van psychische klachten.

Paul van der Heijden is senior-onderzoeker, klinisch psycholoog en psychotherapeut, en hoofdopleider van de P-opleiding bij Reinier van Arkel. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar ‘Multidimensionele psychodiagnostiek gedurende de levensloop’ bij het Behavioural Science Intitute van de Radboud Universiteit. Daar doet hij onderzoek naar een wetenschappelijk verantwoord alternatief voor de traditionele diagnoses in de ggz. Het idee is dat zorgprofessionals met het alternatief de unieke eigenschappen en context van iedere cliënt in kaart kunnen brengen. De leerstoel is ingesteld in samenwerking met Reinier van Arkel.

Traumatische ervaringen hebben niet alleen gevolgen voor de persoon zelf, maar ook voor het gezinsleven en de sociale omgeving. Tegelijkertijd zijn het gezin en de sociale omgeving belangrijk voor het herstelproces. Wanneer een persoon een traumatische ervaring meemaakt, is sociale steun één van de belangrijkste voorspellers voor de ontwikkeling van psychische klachten. Binnen de onderzoekslijn Trauma en herstel kijken we naar de interactie tussen individuele, gezins-, en maatschappelijke factoren en traumagerelateerde problemen.

De onderzoekslijn richt zich op de thema’s:

• Evidence-based behandeling: onderzoek naar diagnostiek en behandeling van trauma en trauma gerelateerde problemen, gericht op herstel van symptomen en functioneren.
• Persoonlijk herstel: onderzoek naar het versterken van het vermogen van getraumatiseerde cliënten om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren.
• Gezinsfunctioneren: onderzoek naar diagnostiek en behandeling van de interactie tussen trauma symptomen en systeem- en contextuele factoren.

Elisa van Ee is senior-onderzoeker, en klinisch psycholoog en psychotherapeut bij het Psychotraumacentrum Zuid Nederland (PTC ZN) van Reinier van Arkel. Het PTC ZN is een TOPGGz-centrum voor mensen met complexe psychotraumaklachten, bij wie eerdere traumabehandeling niet of onvoldoende heeft gewerkt. Daarnaast is zij bijzonder hoogleraar op de leerstoel ‘Psychotraumatologie in ontwikkelingsperspectief’ bij het Behavioural Science Instituut van de Radboud Universiteit. De leerstoel richt zich op de rol van sociale cognitie in de relatie tussen trauma en het functioneren van het individu in zijn of haar sociale omgeving. De leerstoel is ingesteld in samenwerking met Reinier van Arkel.

Er is een verschil tussen effectieve psychofarmaca-behandelingen zoals onderbouwd in wetenschappelijke studies en hoe de behandelingen in de dagelijkse praktijk worden toegepast. In de dagelijkse praktijk hebben cliënten geregeld onvoldoende baat bij een behandeling of ze hebben last van bijwerkingen en comorbiditeit. Dit vraagt om gepersonaliseerde behandeltrajecten, waarover samen met cliënten gecommuniceerd en besloten moet worden. Gedeelde besluitvorming is hét sleutelmoment voor herstelgerichte zorg. Zorgverleners en cliënten beslissen steeds meer samen over de behandeling. Maar hoe doe je dat in de praktijk bij cliënten met ernstige psychische aandoeningen (EPA)? Daar probeert deze onderzoekslijn antwoord op te geven.

De onderzoekslijn richt zich op de thema’s:

• Verbeteren van gedeelde besluitvorming met mensen met EPA;
• Implementatie en effecten van een scholingsmodel voor gedeelde besluitvorming;
• Voorkeuren voor gedeelde besluitvorming bij specifieke populaties;
• Innovaties op het gebied van farmacotherapie.

Koen Grootens is senior-onderzoeker, psychiater-klinisch farmacoloog en hoofdopleider psychiatrie bij Reinier van Arkel. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar ‘Gedeelde besluitvorming bij de behandeling van patiënten met ernstige psychische aandoeningen’ bij Tranzo, het wetenschappelijk Centrum voor Zorg en Welzijn van Tilburg School of Social and Behavioural Sciences van de Tilburg University. De leerstoel is gericht op het verbeteren van gedeelde besluitvorming bij de behandeling van mensen met ernstige psychische aandoeningen, zoals psychoses of depressies. De leerstoel is ingesteld in samenwerking met Reinier van Arkel.

Reinier van Arkel omarmt de principes van netwerkpsychiatrie, herstelondersteunende zorg en positieve gezondheid. Deze combinatie vraagt om nieuwe werkwijzen en competenties van medewerkers. Het is van belang de implementatie, tevredenheid met en het effect van de nieuwe werkwijzen praktijkgericht te onderzoeken. Vanuit een verpleegkundig en agogisch perspectief zetten we in op onderzoek ter bevordering van de positie van de cliënt en het herstelproces.

De onderzoekslijn richt zich op de thema’s:

• Het werken in een netwerk van organisaties, professionals, cliënten en naasten;
• Implementatie van, tevredenheid met en het effect van nieuwe werkwijzen.

Koen Westen is senior-onderzoeker bij Reinier van Arkel. Hij is als vicevoorzitter verbonden aan de stichting Centrum Certificering ACT en FACT (CCAF). Daarnaast is hij verbonden aan Avans Hogeschool, als docent aan de Academie voor Gezondheidszorg en als onderzoeker bij het lectoraat ‘Zorg rond het Levenseinde’.

Prof. dr. Paul van der Heijden

• Van den Hanenberg, D. A. M., Schuiringa, H. D., van Aken, M. A. G., De Clercq, B. J., Laceulle, O. M., & van der Heijden, P. T. (2025). The Mediating Role of Interpersonal Relationships in the Link Between Maladaptive Personality Traits and Quality of Life in Referred Youth. Child psychiatry and human development, 10.1007/s10578-025-01860-0. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10578-025-01860-0

• Van der Heijden, R. A., van der Heijden, P. T., Korzilius, H. P. L. M., Berghuis, H., & Didden, R. (2025). Personality Trait Profiles in People With Mild Intellectual Disability: A Comparative Study. Journal of intellectual disability research : JIDR, 10.1111/jir.70032. Advance online publication. https://doi.org/10.1111/jir.70032

• Slegten, D. M. A., Koster, N., Veld, W. M. V., Laceulle, O. M., & van der Heijden, P. T. (2025). Untying the Knot: Associations Between Personality Functioning and Psychological Distress in an Outpatient Sample of Youth. Personality and mental health, 19(3), e70025. https://doi.org/10.1002/pmh.70025

Prof. dr. Elisa van Ee

• De Beijer, D., Sloover, M., Heesen, K., & van Ee, E. (2025). Parent-Child Communication after Parental Exposure to Potentially Traumatic Events: A Systematic Review. Trauma, violence & abuse, 15248380251343187. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/15248380251343187

• Van Ee, E. (2025). Contexten van traumazorg. Tijdschrift voor Psychotherapie 51(2), 117-125. https://boomportaal.nl/tijdschrift/TVPT/TVPT_2025_051_002_004

• Janssen, P. G. J., Stoltz, S., Cillessen, A. H. N., & van Ee, E. (2025). Effects of the After Deployment Adaptive Parenting Tools Intervention on Social Functioning in Veterans and Their Partners: A Pilot Study. Family process, 64(2), e70046. https://doi.org/10.1111/famp.70046

• Meijer, L., Thomaes, K., Blankers, M., Deković, M., Franz, M. R., Kleber, R., van de Putte, E. M., van Ee, E., Camisasca, E., Fredman, S. J., Moser, D., Mullins, L. L., Muzik, M., Overbeek, M., Palmer Molina, A., Riggs, J., Rosenblum, K., Samuelson, K., Schechter, D., Suttora, C., … Finkenauer, C. (2025). Post-traumatic stress disorder, trauma and parenting stress: an individual participant data meta-analysis. European journal of psychotraumatology, 16(1), 2538907. https://doi.org/10.1080/20008066.2025.2538907

• Meuleman, E.M., Karremans, J.C., & van Ee, E. (2025). Resilient relationships: Role of partner responsiveness and relationship satisfaction in posttraumatic stress disorder. Journal of Military, Veteran and Family Health, 11(1), 53-62. https://doi.org/10.3138/jmvfh-2023-0098

• Reitsma, L., Boelen, P., van Ee, E., Keijser, J. de, Lenferink, L. (2025). Begeleide versus onbegeleide online rouwgerichte cognitieve gedragstherapie voor volwassenen die een dierbare verloren tijdens de COVID-19-pandemie. Tijdschrift voor gedragstherapie en cognitieve therapie 58(2), 94-123. https://doi.org/10.5553/TG/016774542025058002002

• Stekkinger-de Vries, A., van Ee, E., Verschuur, R., & Mevissen, L. (2025). EMDR-therapy for child-related PTSD in parents of adolescents with autism spectrum disorder and severe emotional dysregulation: a multiple baseline evaluation. European journal of psychotraumatology, 16(1), 2555792. https://doi.org/10.1080/20008066.2025.2555792

Prof. dr. Koen Grootens

• Beex-Oosterhuis, M.M., Lau, S.F., van Kesteren, C., Verloop, S., Grootens, K.P., Faber, G., Van Gool, A.R., Heerdink, E.R., van Marum, R.J., Touw, D.J. (2025). The impact of once daily dosing on protein binding of clozapine and norclozapine. Journal of clinical psychopharmacology, 45(3), 231-235. https://doi.org/10.1097/JCP.0000000000001979

• Djordjevic, M., Jongsma, H.E., Simons, C.J.P., ... G., Grootens, ..., et al. (2025). Associations between momentary mental states and concurrent social functioning after remission from first episode psychosis: A HAMLETT ecological momentary assessment study. Journal of Psychiatric Research, 181, 560-569. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2024.12.002

Dr. Koen Westen

• Westen, K. (2025). Don Bosco. Sozio: Vakblad voor sociaal professionals en het sociaal domein, (1), 24-28. https://www.sozio.nl/don-bosco/1032956

• Westen, K. (2025). ‘Andere kijk op mentale gezondheid is nodig’. BN De Stem, Opinie 12 april. https://www.bndestem.nl/opinie/andere-kijk-op-mentale-gezondheid-is-nodig~a65c2257/

• Westen, K., & Maas, J. (2025). Natuurinterventies en mentale gezondheid – een groene beweging. In: R. de Brabander, E. Jansen, J. de Jong & M. Rocak; Ecosociaal werken: De rol van de sociaal professional in de klimaatcrisis. Uitgeverij Van Gorcum | 9789465070252 | Ecosociaal werken | Richard de Brabander, Erik Jansen, Jeanet de Jong, Maja Rocak | 9789465070285 | Uitgeverij Van Gorcum

• Westen, K.H. (2025). Does FACT have a future? A multi-perspective reflection on quality improvement in Flexible Assertive Community Treatment teams as part of networks of care for People with Severe Mental Illness. Dissertation Tilburg University : Ridderprint. https://doi.org/10.26116/tsb.64898972

Overig

• Casline, E., Douglas, D., van Sonsbeek, M., Okamura, K., & Jensen-Doss, A. (2025). Measurement-based care as a tool to detect and prevent harm in youth psychotherapy. Research on child and adolescent psychopathology, 53(5), 655–668. https://doi.org/10.1007/s10802-024-01262-1

• Janse, P. D., van Sonsbeek, M. A. M. S., Bovendeerd, B., & de Jong, K. (2025). Progress feedback in psychotherapy: Advantages, challenges, and future directions. Current opinion in psychology, 66, 102110. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2025.102110

• Liu, Y., Sommer, I. E., Begemann, M. J. H., Gangadin, S. S., Perry, B. I., Scheurink, T. A. W., van Beveren, N. J. M., HAMLETT and OPHELIA Consortium , Bakker, P. R., & Koops, S. (2025). The Effects of Antipsychotic Dose Reduction on Movement Disorders and Cardiometabolic Indices in Patients Remitted from a First Episode of Psychosis. Schizophrenia bulletin, sbaf116. Advance online publication. https://doi.org/10.1093/schbul/sbaf116

• Moltu, C., van Sonsbeek, M., Bovendeerd, B., de Jong, K., Barkham, M., Sales, C., McAleavey, A., Mellor-Clark, J., Schwartz, B., Nordberg, S. S., Jacob, J., Lutz, W., Kaldo, V., Janse, P., Brattland, H., Compare, A., & Douglas, S. (2025). How can measurement-based care improve psychotherapy processes and mental health service delivery? A synthesis of expert perspectives. World psychiatry: official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 24(2), 279–280. https://doi.org/10.1002/wps.21326

• Moor, E.L. de, Campens, S. Eggermont, K., Raemen, L., Vanderhaegen, J., Vankerckhoven, L., van Laere, E., Bogaerts, A., Koster, N., Branje, S., Claes, L., & Luyckx, K. (2025). Mental illness and identity in adolescents with internalizing problems: A qualitative exploration of identity-relevant narratives. Journal of psychopathology and clinical science 134(4), 348-362. https://doi.org/10.1037/abn0000952

• Rajcsanyi, L. S., Kesselmeier, M., Schröder, C., Schmelting, C., Peters, T., Föcker, M., Kraft, I., Beygo, J., Leitão, E., Zeschnigk, M., Giuranna, J., Herpertz-Dahlmann, B., Seitz, J., de Zwaan, M., Herzog, W., Ehrlich, S., Zipfel, S., Giel, K., Egberts, K., Burghardt, R., … Hinney, A. (2025). No indications of weight gain associated DNA methylation changes in patients with anorexia nervosa. Scientific reports, 15(1), 28870. https://doi.org/10.1038/s41598-025-12592-5

• Scherf-Clavel, M., Fekete, S., Gerlach, M., Correll, C. U., Plener, P., Fegert, J. M., Karwautz, A., Heuschmann, P., Banaschewski, T., Briegel, W., Fleischhaker, C., Hellenschmidt, T., Imgart, H., Kaess, M., Kölch, M., Reitzle, K., Renner, T. J., Rexroth, C., Schulte-Körne, G., Theisen, F., … Taurines, R. (2025). Sex-Specific Differences in Antidepressant and Antipsychotic Treatment Outcomes and Serum Levels in Children and Adolescents. Pharmaceutics, 17(8), 983. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics17080983